Adana'da temmuz ve ağustos aylarında kümes içi sıcaklık, havalandırma tek başına yeterli olmadığında hızla sürü sağlığını tehdit eden bir soruna dönüşür. Isı stresi yem tüketimini düşürür, canlı ağırlık artışını yavaşlatır ve kayıpları artırır. Evaporatif ped (petek) soğutma, tünel havalandırma ile birlikte çalışarak kümese giren havanın sıcaklığını düşürür. Bu yazıda sistemin nasıl çalıştığını, hangi parçalardan oluştuğunu ve Çukurova'nın nemli ikliminde verimli kullanmanın yollarını anlatıyoruz.
Evaporatif soğutma nasıl çalışır?
Ped, selülozik ya da plastik bir petek yapıdır; üstten verilen su ped yüzeyinden aşağı süzülürken tünel fanlarının çektiği sıcak dış hava bu ıslak yüzeyden geçer. Su buharlaşırken havadan ısı alır ve kümese giren hava daha serin, daha nemli olur. Soğutma miktarı dış havanın ne kadar kuru olduğuna bağlıdır: kuru ve sıcak günlerde etki yüksek, nemli günlerde sınırlıdır.
Ped soğutma sisteminin parçaları
- Soğutma pedi: Galvaniz çerçeveli boyalı ped, plastik çerçeveli ped ya da Plastik Soğutma Peteği. Plastik petek, yıkanabilir yapısıyla hijyen ve uzun ömür için tercih edilir.
- Dağıtıcı ped: Pedin üst kısmında suyun tüm yüzeye dengeli yayılmasını sağlar.
- Su pompası ve ped sulama motoru: Depodan pedlere suyu basar.
- 32 mm PPRC boru ve dirsekler: Depodan pedlere su dağıtımı; açık dirsek, pedden taşan suyu depoya geri döndürür.
- Ped pencere sistemi: Karkaslı Ped Pencere Sistemi ve ped-klape açma kapama redüktörü, ped odasına hava girişini otomatik açıp kapatır; kışın pedi kapalı tutar.
- Su deposu ve seviye kontrolü: Devridaim suyu için depo, şamandıra ve tahliye.
Parçaların tamamı soğutma sistemleri kategorisinde; petek seçenekleri için soğutma petekleri alt kategorisine bakabilirsiniz.
Ped mi, sisleme mi?
Yüksek basınçlı sisleme (nozul) sistemi, kümes içine çok ince su zerreleri püskürterek havayı soğutur. Yüksek Basınç Pompası, paslanmaz çelik nozullar, nozul tutucular, hortum ve nem sensörü kablosu bu sistemin parçalarıdır. İki sistemin karşılaştırması:
- Ped: Tünel havalandırma gerektirir, kümes girişinde konumlanır, hava akışıyla birlikte çalışır; büyük broyler kümeslerinde standarttır.
- Sisleme: Tünel altyapısı olmayan ya da ped alanı yetersiz kümeslerde, ayrıca ped ile birlikte destek amaçlı kullanılır; nem kontrolü daha hassas yapılmalıdır.
- Nemli günler: Her iki sistemde de nem yükseldiğinde soğutma verimi düşer; nem sensörüne bağlı otomasyon, sistemi belirli nem üzerinde durdurur.
Sisleme parçaları için sisleme (nozul) sistemleri kategorisine göz atın.
Adana yazında ped soğutmayı verimli kullanmak
1. Ped alanı ile fan kapasitesini birlikte hesaplayın
Ped alanı, fanların çektiği hava hızına göre boyutlandırılır. Ped yetersizse hava hızı pedden geçerken artar, ıslatma ve basınç kaybı yaşanır; fazla ped ise düşük hızda suyu buharlaştıramaz. Bu hesabı fan seçimiyle birlikte yapıyoruz.
2. Sistemi kademeli çalıştırın
Ped pompası sıcaklığa göre otomasyondan aralıklı çalıştırılmalı; sabah ve akşam saatlerinde nem yüksekken pompa kapalı, öğle saatlerinde açık kalmalıdır.
3. Nem sensörü olmadan çalıştırmayın
Çukurova'nın nemli günlerinde ped sürekli açık kalırsa kümes içi nem yükselir, altlık ıslanır ve solunum sorunları artar.
4. Suyu yönetin
Devridaim suyu tuz ve mineral biriktirir; depo periyodik boşaltılmalı, tortu filtresi kullanılmalıdır. Kireçli su ped gözeneklerini tıkar.
5. Pedi kışın koruyun
Sezon sonunda pedler kurutulmalı, ped pencere sistemi kapatılmalı ve gerekiyorsa dış yüzey brandayla örtülmelidir.
Bakım kontrol listesi
- Dağıtıcı ped deliklerinde tıkanıklık kontrolü (kuru şeritler, ped yüzeyinin eşit ıslanmadığını gösterir).
- Pompa emişinde filtre temizliği.
- Ped yüzeyinde yosun ve tortu birikimi; plastik peteklerde yıkama.
- Ped pencere redüktörünün açma-kapama sınırlarının kontrolü.
- Sızdıran dirsek ve boru bağlantılarının değişimi.
Ped ne zaman devreye girmeli?
Ped, tünel fanlarının tamamı çalıştığı hâlde kümes içi sıcaklık hedefin üstünde kaldığında devreye alınmalıdır; fanlar tam kapasiteye ulaşmadan pedi açmak nemi artırırken soğutma sağlamaz. Otomasyon panosunda ped için ayrı bir sıcaklık eşiği ve nem üst sınırı tanımlanır; bu iki değer birlikte çalışır.
Ped soğutmada sık yapılan hatalar
- Pedi tünel fanları olmadan kurmak: Ped, ancak fanların oluşturduğu negatif basınçla hava çektiğinde soğutur; çapraz havalandırmalı kümeste ped verimsiz kalır.
- Ped odasını açık bırakmak: Ped pencere sistemi kapanmıyorsa kışın soğuk hava kontrolsüz girer, yazın ise pedin yanından bypass hava geçer.
- Dağıtıcı pedi atlamak: Su tek noktadan verildiğinde ped yüzeyinin bir bölümü kuru kalır; kuru bölümden geçen hava soğumaz.
- Pompayı sıcaklık yerine saate göre çalıştırmak: Nem sensörsüz zamanlayıcı, serin ve nemli sabahlarda pedi gereksiz ıslatır.
- Yosun ve kireç birikimini görmezden gelmek: Tıkalı gözenekler hem debiyi hem buharlaşmayı düşürür; plastik petekler yıkanmalı, selülozik pedler kurutularak korunmalıdır.
Sahadan örnek
Kahramanmaraş Türkoğlu'ndaki çift katlı kümeste dış cepheye boydan boya yerleştirilen evaporatif soğutma pedleri, tünel fanlarıyla birlikte sıcak yaz koşullarında kümes içi sıcaklığı dengeliyor. Adana Karaisalı'daki kapalı sistem kümeste de pedli soğutma cephesi tünel havalandırmanın parçası olarak kuruldu. Ayrıntılar projeler sayfasında.
Kümesinizin ölçülerini ve mevcut fan sayısını gönderin; ped alanı ve parça listesi için teklif hazırlayalım: iletişim, +90 545 749 10 40 veya WhatsApp. Adana ve çevre illere teslimat yapıyoruz; sık sorulan sorular için SSS sayfasına bakabilirsiniz.